14 10 2008

Tıbbi ve Aromatik Bitkiler

Tıbbi Aromatik BitkilerTıbbi ve Aromatik Bitkilerin Genel Özellikleri; Yetiştirilmesi,drogların hazırlanması,bitkilerin bileşimleri,etki ve Kullanılışları aşağıdadır Dünya üzerinde 750.000-1.000.000 arasında bitki türünün bulunduğu tahmin edilmektedir.Bunların 500.000 kadarı tanımlanıpisimlendirilmiştir. Gıda elde etmek için üretilen türler 3.000 civarındadır.Buna karşılık gıda olarak kullanılan yabani bitki türü 100.000'in üzerindedir.Tedavi amacıyla kullanılan bitkilerin miktarı antik çağdan beri evamlı bir artış göstermektedir. 1979 yılında DÜNYASAĞLIK ÖRGÜTÜ (WHO) tarafından yapılan bir araştırmada farmakoplarda kayıtlı olan ülkelerde kullanılan ve ticarette bulunabilenbitkisel drogların miktarı 2.000 olarak tesbit edilmiştir.Aynı kuruluşun 91 ülkenin farmakopları ve tıbbi bitkileri üzerinde yapılmış olanbazı yayınlara dayanarak hazırladığı bir araştırmaya göre de tedavi amacıyla kullanılan tıbbi bitkilerin toplam miktarı 20.000civarında olduğu saptanmıştır.Ancak şüphesiz ki;bu miktar gerçek miktardan çok aşağıdadır. Son yıllarda tıbbi bitkiler ve bunlardanelde edilen aktif maddeler üzerinde yapılan çalışmalar ve bunlara karşı olan ilgi çok artmıştır.Bunun sebepler; Bazı ilaç maddelerininbitkisel droglardan sentetik olanlardan daha ucuza ve daha kolaylıkla elde edilmeleri.Steroid bileşikler,kına kınaalkaloidleri,afyon alkaloidleri,çavdar mahmuzu alkaloidleri,atropa belladona alkaloidleri,digitalis purpurea glikozidleribunlara en somut örneklerdir. Bitkisel drogların diğer üstün yanlarında biride birkaç etkiye birden sahip olmalarıdır. Anadoludahalkın çok eski yıllardan beri tıbbi ve aromatik özelliklerini bilmeden kullandıkları EBE GÜMECİ (Malva sylvestris),ÇİRİŞ OTU(Asphodelu aestivus) yumruları kullanılır.Ayrıca çiğdem,ışgın,kuzu kulağı ve yemlik gibi bitkiler çiğ olarak kullanılmaktadır. Baharatolarak ALLİUM,ORGANUM,MENTHA,FESLEĞEN,ADAÇAYI gibi türler çok yaygın tüketilmektedir.Market raflarında değişikambalajlarda görülmektedir. Boyar madde olarak çok büyük değerlere sahiptir.Bitkisel boyalarla boyanan tüm mallar sentetikboyalarla boyanan mallara göre çok daha pahalı satış rakkamlarına sahiptir. İlaç olarak kullanılmaları; bilinen gerçek şu ki;artıkgelişmiş ülkelerin tamamında bitkisel kökenli ilaçların eczane raflrında hızlı bir grafikle artışı gözlenmektedir.Buda bitkisel ilaçların hergeçen gün değeri dahada iyi anlaşılmaya başladığını göstermektedir.Tıbbi Bitkilerin Yetiştirilmesi Bugün bazı drogların yabani bitkilerdenelde edilmesine karşılık büyük bir kısmıda tarımı yapılan droglardan elde edilir.Buna neden; 1. Küçük bir araziden çok miktarda drogelde edilebilir. 2. Ürünün toplanması kısa bir sürede ve arzu edilen zamanda yapılır. 3. Toplanmadan hemen sonra kurutmayageçilebilir. 4. Saf drog elde edilebilir. 5. Gerek verim ve gerekse etkili maddesi yüksek drog veren elverişli ırkların yetiştirilmesimümkündür. Tıbbi bitkilerin yetiştirilmesinde genel tarım usulleri uygulanır.Ekimde başarılı olmak için en önemli olan etken elbettekiTOHUM başta gelir.Toprak yapısı,su durumu,genel iklim özellikleride önem arzeder. İyi kaliteli bir tıbbi ve aromatik bitkide ucuzve bol drog ancak kaliteli bir tohumla yetiştirmekle mümkündür.Yapılan plantasyon çalışmalarında ülkemiz her bölgesinde hemen tümtürlerin yetiştirilebileceği görülmüştür.Drogların Hazırlanması Tıbbi bitkilerin drog olarak kullanılan kısımları yaprak,çiçek,tohum,kök, kabukv.s.içlerindeki etkili bileşikler nedeniyle hastalıkları tedavi ettikleri ispatlanmıştır.Bitkilerdeki etkili bileşikler bitkilerde belirlidevrelerinde etkin miktarları en yüksek düzeye erişmektedirler.Yani her bir bitkide içindeki etkin maddenin en yüksek olduğu birdönem vardır.Buda her drog için özel bir toplama zamanı bulunduğunu göstermektedir. Toplanan bitkilerin bozulmasını önlemek içinuygun şartlarda kurutulması gereklidir.Kurutulmuş drogların tedavi özellikleri bir yıl kadardır.Bir yıldan sonra drogdaki etkinmadde bozulmaya ve sonuçta etkisi azalmaya başlar.Bu nedenle toplama tarihinden bir yıl sonra kullanılmasının hiçbir faydasıyoktur. Bir yıldan fazla etkisinin devamını sağlamak için drog özel şartlarda saklanmalıdır.Bunun için; TOPLAMA: Genelde elletoplama yapılmakla birlikte tarımını yapan ülkelerde özel tarım ekipmanlarıyla toplama işlemini yapmaktadırlar. Droghazırlanmasında kullanılacak materyal genel olarak aşağıda belirtilen zamanlarda yapılmalıdır. Yapraklar:Bitki çiçek açtığı zaman. Çiçekler: Tamamen açılmadan evvel yada tomurcuk halinde. Toprakaltı kısımlar: Bitkinin toprak üstü kısımları kuruduktan sonra. Kabuklar: Bitki yapraklarını döktükten sonra. Meyve ve tohumlar: Özel kayıtlar yoksa olgunlaştıktan sonra. Yaprak çiçek ve otlarhiçbir zaman yağmurlu bir günde veya üzerinde çiğ veya nem varken toplanmamalıdır.Çünkü böyle şartlarda toplanan üründen kalitelidrog elde etmek mümkün değildir.Kabuklar ise yağmurlu günden sonra toplanmalıdır. KURUTMA: Taze materyal çok kısazamanda bozulur.Busebeple en kısa zamanda kurutma işlemi yapılmalıdır.Kurutma esnasında % 75 kısmınnı kaybeder. Başkabir ifadeyle 1000 Kg.yaş herbadan 250 Kg.kuru drog elde edilir. Kurutma şu usullerden biri takip edilerek yapılır.Seçilecek yolkurutulacak materyalin cinsine ve taşıdığı etkin maddelerin durumuna göre yapılır.Yalnız enzimlerin en etkili olduğu ısının 35-50 Carasında bulunduğunu düşünerek kurutma esnasında materyalin bu ısıda çok az bir zaman kalmasına çok dikkat edilmeli vekurutmanın bu derecenin altına veya üstüne çıkılmamalı. Güneşte kurutma: Yeşil drog için bu yöntem kullanılabilir, ancak çiçek için uygundeğildir.Çünkü güneş çiçeklerin rengini soldurur.Etkin maddelerin azalmasına neden olur. Gölgede kurutma: Malzemenin üzeri kapalıve yanları açık çardak,sundurma veya hangarlar içinde kurutulması yöntemidir.Burada malzeme doğrudan güneşle temas etmedenaçık havada kurutulması esasına dayanır.Malzeme demetler halinde asılır veya çok ince bir tabaka halinde yere veya kurutmarafları üzerine serilir.Küflenmeyi önlemek ve kurutmayı hızlandırmak için malzeme sık sık alt üst edilmelidir. Cam mekan içindekurutma:Yukarda bahsedilen kurutma yöntemlerinde kurutma uzun zaman alır.Kurutma ısısı yeterince yüksek olmadığı içinenzimlerin ve etkili maddelerin bir kısmı parçalanır.Bunun için cam sera gibi bir mekanda demetler halinde yada rafsistemlerinde çok ince serilerek kurutma işlemi yapılır.Camekan içerisine yerleştirilen bir aspiratörle içerideki nem dışarı atılırsa çokdaha kaliteli drog elde edilir. Sıcak hava ile kurutma: Masraflı olmasına karşılık çok kaliteli drog elde edilir. Kurutulacakmalzemenin miktar ve cinsine göre aşağıdaki usullerden biri seçilir. Kurutma dolabı:Küçük miktarların kurutulmasında seçilen uygunbir yoldur. Malzeme kurutma dolabının rafları üzerine ince bir tabaka halinde serilir ve bunların üzerine sıcak havayollanır.Kurutma dolaplarında sıcak hava sağlayan radyatörler,su buharı veya elektrik enerjisi ile olur. Kurutma odası:Çokmalzemenin kurutulmasında kullanılır.Sıcak hava kurutma odasının girişine konan bir soba ile sağlanır.Su buharı ile doymuşhavanın dışarı atılması için odanın yanlarında içinde kuvvetli bir aspiratör olan iki pencere bulunur.Malzeme kurutma odası içineyerleştirilmiş olan kurutma raflarının üzerine ince bir tabaka halinde serilir.Malzemenin ara sıra alt üst edilmelidir. Kurutmatüneli:Büyük miktarlardaki malzemeyi kurutmak için kullanılan özel olarak yapılmış kurutma tünelleri kullanılmaktadır.Kurutulacakmateryaller vagonlar içinde kurutma tüneline yollanır ve tünel içinde vagonların geliş yönünün aksi istikametinde sıcak hava akımısağlanır.Bu şekilde sıcak hava materyal ile iyi bir şekilde temas eder ve kurutma kısa bir zamanda yapılır. Bu gün özellikle tecihedilen açık havada ve gölgede yapılan kurutmadır. SAKLAMA: Kurutulmuş olan materyalin özelliklerini kaybetmeden muhafazaedebilmesi için bazı şartlara uyulması zorunludur.Saklama sırasında drogun bozulmasına sebep olan RUTUBET,SICAKLIKVE IŞIK' tır.Bunun için drogların serin,kuru ve karanlık bir yerde saklanmaları gerekir.Kese kağıdı,bez torba,mukavva kutu,teneke kutu veya cam kavanozlarda saklanabilir.Plastik kap,torba saklamak için uygun değildir.Tıbbi Bitkilerin Bileşimi Tıbbi bitkiler üzerinde yapılan deneysel araştırmalar bitkisel droglarda bulunan bileşikler hakkında bilgilerimizi arttırmamızısağlamıştır. Droglarda SELLÜLOZ,NİŞASTA,PEKTİN,PROTEİN,ŞEKER gibi tedavi yönünden etkisiz maddeler yanında çok azmiktarlarda bile farmakolojik etkilere sahip bileşiklerde bulunmaktadır.Bu madellere etkili maddeler denilmektedir.Droglaratedavi özelliğini veren bu maddeler kimyasal yapılarına göre aşağıdaki şekilde gruplandırılmaktadırlar. 1 Glikozidler: Enzim veseyreltik asitler etkisiyle şeker olmayan bir kısım ile bir veya daha fazla şeker molekülüne ayrılan bileşiklerdir. 2 Organik asitler:Bitkilerde karbonhidratların oksidasyonu ile meydana gelen asit reaksiyonlu organik bileşiklerdir.Bitkilerde serbest yada tuzhalinde bulunurlar.Ekşi lezzetli sıvı veya katı maddelerdir.Önemli tedavi edici etkileri bulunmaktadır. 3 Tanenler: Fenolyapısında katı bileşiklerdir.Suda çözünürler.Bilhassa kabuk aksamında bulunurlar.Meşe mazısı ve meşe palamudu tanence çokzengindirler.Tedavi ve deri sanayisinde kullanılan tanen bu droglardan elde edilir.Tanenler antiseptik ve kabız etkileresahiptir. 4 Alkaloidler: Yapılarında azot bulunan bazik karakterli bileşiklerdir.Katı ve genelde renksiz maddelerdir.Asitler iletuz meydana getirirler.Baz halde suda çözülmedikleri halde tuzları suda çözülür.Alkaloitler küçük dozlarda kuvvetli etki gösterenbileşiklerdir. Morfin, kodein, cafein, atropin, kokain gibi. 5 Sabit yağlar: Gliserin ile yağ asitlerinin esterleşmesi sonucumeydana gelmiş bileşiklerdir. Sıvı veya katı halde olup suda çözünmez.Organik çözücülerle kolaylıkla çözünürler.Bilhassa meyve vetohumlarda bulunurlar.Sıkma veya organik çözücülerle elde edilirler. 6 Uçucu yağlar:Esas olarak TERPEN lerden yapılmışkarışımlardır.genelde sıvı olup,kuvvetli kokulu ve uçucu maddelerdir.Su buharı ile sürüklenir.Suda çözünmez.Organik çözücülerdekolaylıkla çözünürler.Bilhassa çiçek ve meyvalarda daha çoktur.Su buharı disyilasyonu,organik çözücüler ile elde edilirler. Ülkemizdehalen DEFNE,ACIELMA,GÜL,KEKİK,LAVANTA,LİMON,MERSİN,NANE VE PORTAKAL dan uçucu yağ elde edilip piyasadasatılmaktadır. 7 Reçineli bileşikler: Karmaşık kimyasal yapılı katı veya sıvı maddelerdir.Suda çözünmezler,fakat organik çözücülerdekolaylıkla çözünürler. 8 Vitaminler:Genellikle insan vücudunda yapılmayan fakat insanın sağlıklı yaşaması için gerekli olanbileşiklerdir.Bitkisel veya hayvansal organlardan temin edilir.Suda çözünenler (B grubu,C,P vitaminleri) ve yağda eriyenler (Agrubu,D grubu,E,F,K vitaminleri)olmak üzere iki gruba ayrılırlar. 9 Antibiyotikler:Canlılar tarafından meydana getirilen ve çokseyreltik çözeltilerde bile bazı mikroorganizmaların üremelerini durduran veya onları öldüren bileşiklerdir. Tıbbi Bitkilerin Etki veKullanılışları Tıbbi bitkilerin hastalıklara karşı etkilerini ve kullanma imkanları hakkında bir fikir verebilmek için bazı farmakolojikbilgiler aşağıya çıkartılmıştır. Drog (Droque): Bilimsel yayınlarda drogların ismi Latince olarak yazılır.Mesela Ihlamur çiçeği "Flos tiliae"dir.İlk isim ikinci kısım ise hangi bitkiye ait olduğunu gösterir. İlaç: Hastalıkları yok etmek için kullanılan hastalar tarafından alınabilirşekle getirilmiş drog veya drog karışımlarına ilaç denilmektedir. Droglar ve bunlardan hazırlanan ilaçların sınıflandırılması aşağıdaki üçözellik dikkate alınarak yapılmaktadır. Kimyasal yapı, Etki yeri, Kullanma amacı. Veriliş yolları:Veriliş yolları çok değişiktir.Hastalığıncinsine ve istenilen etkiye göre değişik yollar kullanılır.Sindirim yoluyla,İnjeksiyon tarzında, haricen kullanma yoluyla verilebilir. Etkili Madde: Droglar taşıdıkları etkili maddeler nedeniyle tedavi alanında kullanılmaktadırlar. Etki düzeni: Etkili maddedokulardaki hücrelere girerek etki gösterir. Atılma: Dışkı veya idrarla atılır. Tanı: Hastalığı mutlaka bir hekim teşhis etmeli ve hekiminönerisi doğrultusunda drog alınmalıdır. Tıbbi bitkilerle tedavide en az bir hafta kullanılmalı.Kronik hastalıklarda ise bu süre üç haftayıbulur.Tıbbi bitkilerin etkileri nispeten daha yavaş uzun sürelidir. Tıbbi Bitkilerin Kullanış Şekilleri Bitkisel droglar ilaç olarakalınabilmeleri için uygun bir şekle konulmalıdır.En basit yol dogu toz haline getirerek kullanmaktır. Toz (Pulveres):Bitkiparçalarının bir havanda dövülerek elde eilir.Elde edilen tozun en kolay kullanım yolu bir miktar suya karıştırıp içmektir. Hap(Pilulac): İnce toz halindeki tozun bir yardımcı madde ile hap haline getirilmesidir.Yardımcı maddeler;bal,şekerşurubu,nişasta,leblebi unu meyan balı gibi maddeler olmalıdır. İnfuzyon (İnfusa): Drogların ilaç olarak kullanılmasında en sıkkullanılan bir şekildir.İnfüzyon hazırlamak için ufalanmış drog parçaları üzerine kaynar su dökülür ve karışım kapalı bir kapta sık sıkkarıştırılarak çok hafif bir ateş üzerinde 5 dakika tutulur.Soğuduktan sonra tülbentten süzülür.100 gr. suya 2-3 gr drog yeterlidir. Dekoksisyon (Decocta): Ufalanmış nebatlar soğuk suya karıştırılıp 30 dk. Kadar karıştırılarak hafif ateşte bekletmek ve incetülbentten süzme ile oluşur. Merhem (Ungoenta):Katı yağ,sıvı yağ (zeytin yağı,badem yağı) lanolin ve vazelin gibisıvağlar ile yapılan veharicen kullanılan ilaçlardır. Tıbbi yağ (Olea medicata): Genelde haricen kullanılır.10 kısım kuru drogun 100 kısım zeytin yağı veyahaşhaş yağı içinde 1-2 hafta güneşte tutularak sonrada bezden süzerek elde edilir.Kantaron yağı,sedefotu yağı,papatya yağı,kudretnarıyağı bu yol ile elde edilir. Kokulu yağ (Olea aromatica):Kokulu çiçek veya bitki parçalarının 1-3 gün zeytinyağı veya susam yağı içindetutulması ve sonra süzülmesi ile elde edilir.500 gr.kuru veya taze çiçek 2000 gr yağ içerisine oda ısısında 1-3 gün bekletilir.Sonrabezden süzülür.500 gr. Kuru veya taze çiçek 2000 gr yağ içinde 1-3 gün oda ısısnda bekletilir,tülbentten geçirilir.Sıvı kısım içine tekrar 500gr çiçek konur, 3 gün sonra tekrar süzülür.Bu şekilde hazırlanan yağlar çok kuvvetli kokuludur. Tentür (Tincturae): Bitkisel materyalinsu alkol,veya eter gibi çözücüler ile tüketilmesi ile elde edilen sıvı preparatlardır.1 kısım kurutulmuş ve toz haline getirilmiş drog 5kısım alkol ile çalkalanarak 10 gün tutulur ve sonra süzülür. Bekletme karanlık bir odada ve oda ısısında yapılmalıdır.Etkisi kuvvetliolan droglar için 1 kısım droga 10 kısım alkol hesap edilmelidir. Hülasa (Extracta):Bitkisel materyalin su alkol,veya eter gibiçözücüler ile tüketilmesi ile elde edilen sıvı preparatlardır.Bunlar genelde bal veya toz kıvamındadır. Uçucu yağlar: Bitkilerinyaprak,çiçek,kabuk,tohum ve köklerinden su buharı distilasyonu veya ekstraksiyon yöntemi ile elde edilen uçucu nitelikte eterikyağlar,bitki esanlarıdır.İlaç ve kozmetik sanayiinde yaygın olarak kullanılır.Alternatif bitkisel tedavileren ana etkenmaddelerindendir.Modern teknolojilerle,basınç altında fraksiyonal damıtmaya tabi tutulduklarında her bir cins uçucu yağdanyaklaşık 20 cins kokusu ayrı,rengi ayrı,molekül dizini ayrı ve kullanım özellikleri ayrı uçucu maddeler elde edilir.Bunlar pahalı bitkiözleridirler.SENTETİK İLAÇLARA ALTERNATİF, ŞİFALI BİTKİLER... Doğada 360 bin tür şifalı bitki bulunduğu, çağdaş hekimliğin, kanser,AIDS gibi hastalıkların çaresini şifalı bitkilerde aradığı belirtildi.Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Ana Bilim Dalı ÖğretimÜyesi Prof. Ahmet Güncan, eczanelerde satışa sunulan ilaçların üçte birinin bitkisel kökenli olduğunu kaydederek, ''30-35 yıl öncesentetik ilaçların alternatifi yoktu. Ancak günümüzde şifalı bitkiler bu ilaçlara alternatif olarak ortaya çıkmıştır'' dedi. Ülkemizde her yılyaklaşık 4 trilyon liralık ilaç tüketildiğini, bunun ulusal ekonomiyi olumsuz yönde etkilediğini vurgulayan Prof. Güncan, şöyle devametti: ''Ülkemizde bitkisel kökenli ilaç sayısı 122'dir. Hayvanlarda hastalık sayısı ve hastalanma süresi insanlara oranla çok düşüktür.Bunun nedeni hayvanların doğadaki şifalı bitkileri yemesinden ileri gelmektedir. Süt ve süt ürünlerinin (yağ, yoğurt, peynir) besleyiciniteliklerinin yüksek oluşu da yine hayvanların doğadan aldıkları şifalı bitkilerden kaynaklanmaktadır. Örneğin, Avrupa'da veülkemizde kokusu alınmış sarmısak, tansiyon düşürücü olarak satılmaktadır. Şifalı bitkilerin, birçok hastalığa iyi geldiği, bilimselaraştırmalarla saptanmıştır. Bu, çağdaş hekimlik başta olmak üzere, artık herkes tarafından kabul edilir hale gelmiştir.''ANADOLU AJANSI 25 Ağustos 1995 Bir Yudum Sağlık Anzer Çayı Yazar : Yrd.Doç.Dr.Metin DEVECİ, Arş. Gör.Nazım ŞEKEROĞLU Dünyacatanınmış Anzer balına tat ve koku veren yüzlerce çiçekli bitkiden biri olan Anzer, bir kekik türüdür. Doğu Karadeniz Bölgesinin yüksekkesimlerinde yayılış gösteren bu bitki, Rize ili Ikizdere ilçesi aşağı ve yukarı Anzer adı verilen ve denizden 2300-2500 myükseklikteki yörede yoğun şekilde doğal olarak yetişmektedir. Haziran ayından itibaren yaklaşık iki ay boyunca, farklı yüksekliklerde,çiçekli olarak bulunan Anzer, arıların en çok ziyaret ettiği nektar bitkilerindendir. Yüzlerce yıldır yöre halkı tarafından bilinen vedoğadan toplanan Anzer, kurutularak kış aylarında bitkisel çay şeklinde tüketilmektedir. Yörede Anzer çayının; soğuk algınlığı, gribalenfeksiyonlar, mide ve barsak rahatsızlıkları gibi birçok derde deva olduğuna inanılmaktadır.Ballıbabagiller (Lamiaceae)familyasından olan Anzer nin bilimsel literatürdeki ismi; Thymus praecox subsp. Caucasicus var. Caucasicus tur. Bitki, 15-20 cm arasında boylanabilen, küçük yapraklı, kuvvetli kokulu, yaz aylarında dalların tepe kısmında başak formunda pembe-erguvani-beyaz çiçekler açan, otsu yapıda çok yıllıktır. Özellikle meyilli, kurak ve yamaç kısımlarda kümeler halinde yetişmektedir.Bitkinin tüm kısımları açık sarı renkte uçucu yağ, acı maddeler taşımaktadır. Uçucu yağ oranı, bitkinin kısımlarına göre farklılık göstermekteolup, % 1-3 arasında değişmektedir. En yüksek uçucu yağ oranı, bitkinin çiçeklerinde bulunmaktadır. Uçucu yağın temel bileşenlerini,timol ve karvakrol maddeleri oluşturmaktadır. Anzer çayının hasat zamanı, uçucu yağ oranı üzerine etki etmekte olup, en yüksekuçucu yağ oranına tam çiçeklenme döneminde ulaşılmaktadır. Ayrıca, sisli ve puslu havalarda, sabah erken veya akşam üzeri yapılanhasatlar da kaliteyi düşürmektedir. Hasat edilen bitkilerin kurutulması, çayın kalitesi ve saklama süresine etki etmektedir. Tamçiçeklenme döneminde hasat edilen ve fazla bekletilmeden temiz gölgelik yerlerde kurutulan bitkiden yüksek kalitede kuru ürünelde edilmektedir. Anzer çayının hazırlanması özel bir ihtimam gerektirmekte olup, yanlış demleme yöntemleri çayın kalitesinibozmaktadır. Anzer çayının kaynatılarak demlenmesi, uçucu yağın buharla birlikte uçmasına ve bitkideki acı maddelerin çayageçmesine neden olmaktadır. En güzel damak tadı ve faydanın sağlanması için, kaynatılmış sıcak suyun içerisine bir tutam Anzer çayıatılmalı, cezvenin kapağı kapatılmalı ve 5-10 dakika demlenmeye bırakılmalıdır. Bardağa süzülen, altın sarısı rengindeki Anzer çayı, ılıkolarak içilmeli ve demlemede kullanılan çiçekler bir daha kullanılmamalıdır. Yörede bilinmemesine rağmen, Anzer çayı adı verilenbu kekik türünün uçucu yağı ve suyu da elde edilebilmektedir. Ülkemizde halen modern tesislerde kekik yağı ve kekik suyuüretilmektedir. Ancak, eski çağlardan beri Anadolu nun birçok köyünde geleneksel yöntemlerle kekik yağı ve suyu eldeedilmektedir. Ateş üzerinde büyük tencereler içerisinde su ile kaynatılarak damıtma yöntemiyle elde edilen bu ürünler çeşitli amaçlarlakullanılmaktadır. Anzer çayı, diğer kekik türlerinde olduğu gibi, bileşimindeki kimyasal maddeler sayesinde insan vücudu üzerineçeşitli etkiler yapmaktadır. Çeşitli kaynaklarda kekik çayı, kekik yağı ve suyunun mide sorunlarını giderici, yatıştırıcı, antiseptik, kurtdüşürücü, kan dolaşımını arttırıcı, bronşları açıcı, öksürük giderici, zayıflatıcı, şeker hastalarını rahatlatıcı etkilerinin olduğu belirtilmektedir. Özellikledoğaya dönüşün ve doğal ürünlere olan talebin arttığı günümüzde, bitkisel çay olarak Anzer çayının önemi daha da artmaktadır. Anzer tarımınınyapılması ile, yörede yapılan arıcılığın daha etkin hale getirilmesinin yanısıra, kurutulmuş Anzer çayı, kekik yağı ve suyunun üretilmesiyöre insanına ek bir gelir sağlayacaktır. Anzer çayı denilen bu kekik türünün, yağının ve suyunun çıkarılması için yörede kurulacak moderntesisler bu konuda etkin rol oynayacaktır. Ancak şu konu dikkate alınmalıdır ki, yörede doğal florada yetişen bitkilerin ticari amaçlatoplanması, bitkilerin neslini tehlikeye sokacağından, bitkinin tarımının yapılması gerekmektedir. Anzer çayı çok yıllık bir bitki olup,bitki çelikleri ve kök parçaları ile üretimi mümkündür. Yörede doğal olarak yoğun şekilde bulunması, tarımının da yapılabileceğinigöstermektedir. Ilkbahar veya sonbahar döneminde dikilecek bitki çelikleri ile yapılacak üretimde, ilk yıl verim düşük olacaktır.Ancak, daha sonraki yıllarda verim giderek artış gösterecektir. Bir dekarlık alandan ilk yıldan sonra, ortalama olarak 150-200kg kuru Anzer çayı elde edilebilecektir. Anzer çayı tarımının yapılması, farklı ürünlere işlenmesi ve pazarlanması özel bilgi birikimigerektirmekte olup, bu konuda Karadeniz Teknik Üniversitesi, Ordu Ziraat Fakültesi nin çalışmaları halen devam etmektedir.Yıllarca Anzer balı ve poleni ile dünya çapında nam salan Anzer in, çayı ve diğer bitkisel ürünleri ile de sesini tüm dünyaya duyurmaması için hiçbir sebep yoktur.

229
0
0
Yorum Yaz